Edward Ryszard Linde–Lubaszenko (ur. 23 sierpnia 1939 w Białymstoku, zm. 8 lutego 2026) – polski aktor teatralny i filmowy, reżyser teatralny, pedagog, profesor sztuk teatralnych.
Urodził się 23 sierpnia 1939 w Białymstoku. Jego matka, Emilia Roszkikowska, urodzona w Rosji, pomagała starszej siostrze prowadzić sklep kolonialny w Białymstoku. Jego ojciec, Julian Linde, Niemiec pochodzenia szwedzkiego, wyjechał w 1939 z zajętego po wybuchu II wojny światowej przez ZSRR Białegostoku[1]. Edward był kuzynem Jana Roszkowskiego, burmistrza Prudnika w latach 1990–1998[6]. W 1941, z pomocą sowieckiego kapitana Mikołaja Lubaszenki, przeprowadził się z matką do Archangielska, gdzie podawali się za rodzinę i przyjęli jego nazwisko[1]. W połowie 1943 matka znalazła pracę kancelistki w nowo powstałej I dywizji im. Tadeusza Kościuszki. Prawdziwego ojca poznał w dorosłym życiu. W 1957 spotkał się z ojcem, który zmarł w 1969. W 1991 postanowił dodać człon Linde do nazwiska Lubaszenko[1].
Ukończył Liceum Ogólnokształcące nr VI im. Bolesława Prusa we Wrocławiu Stabłowicach, gdzie recytował i śpiewał na różnych uroczystościach. Był wyróżniającym się uczniem. Linde-Lubaszenko chciał być marynarzem, lotnikiem i próbował swoich szans na ringu bokserskim. Po maturze (1956) studiował przez trzy lata we wrocławskiej Akademii Medycznej. Zostałby lekarzem, gdyby nie działalność w studenckim Teatrze Kalambur. W 1961 otrzymał II Nagrodę w kategorii akademickiej w VIII Ogólnopolskim Konkursie Recytatorskim w Gdańsku, a w 1962 zdobył I nagrodę I Ogólnopolskiego Studenckiego Konkursu Piosenkarzy ex aequo z Marianem Kawskim. W latach 1963–1964 był związany z Teatrem Dramatycznym we Wrocławiu, gdzie wystąpił w roli Joe Blessinga w sztuce Autobus do Montany Williama Inge’a (1964) w reż. Jerzego Hoffmana i jako dowódca patrolu pruskiego w Popiołach Jerzego Broszkiewicza (1964) w reż. Marii Straszewskiej. W 1963 zdał aktorski egzamin eksternistyczny. W 1977 ukończył studia na Wydziale Reżyserii Dramatu Państwowej Wyższej Szkoły Teatralnej w Krakowie, z którą w 1981 związał się jako nauczyciel akademicki. Był wykładowcą i dziekanem Wydziału Aktorskiego uczelni (1987–1990). W 1991 uzyskał stopień profesora sztuk teatralnych.
Przełom w karierze scenicznej zawdzięcza Wrocławskiemu Teatrowi Współczesnemu (1967–1973), gdzie zagrał główne role w dwóch głośnych przedstawieniach Jerzego Jarockiego: Stara kobieta wysiaduje Tadeusza Różewicza (1969) w roli kelnera i Paternoster Helmuta Kajzara (1970) w roli ojca. W latach 1973–2004 był związany ze Starym Teatrem im. Heleny Modrzejewskiej w Krakowie, jako aktor senior, a także reżyser. Ze Starym Teatrem współpracował również w późniejszych latach. Występował m.in. w "Procesie" Franza Kafki, "Sklepach cynamonowych" Bruno Schulza, a także w "Wyzwoleniu" Stanisława Wyspiańskiego. W 1989 „Trybuna Ludu” przyznała mu nagrodę za kreacje sceniczne i filmowe oraz działalność społeczno–polityczną i pedagogiczną. Występował także m. in. w Teatrze Nowym w Krakowie.
Na ekranie debiutował w roli dziennikarza w dramacie psychologicznym Kazimierza Kutza Ktokolwiek wie... (1966). Rozpoznawalność zapewniła mu rola doktora Romana Bognara w medycznym serialu telewizyjnym Andrzeja Titkowa Układ krążenia (1977–1978). Na przestrzeni lat zagrał w ponad 70 filmach, ponad 110 przedstawieniach teatralnych i ponad 80 spektaklach teatru telewizji. Rozpoznawalność i popularność przyniosły mu role w filmach takich jak „Psy”, „Róża”, „Kroll”, „Lista Schindlera”, a także w komediach reżyserowanych przez swojego syna Olafa; Poranek kojota, Sztos, Chłopaki nie płaczą (2000), E=mc². W późniejszych latach swojej kariery był również znany z ról w popularnych serialach obyczajowych.
W latach 1994–1997 był przewodniczącym zarządu krakowskiego Oddziału ZASP. Pełnił też funkcję rektora Wyższej Szkoły Komunikowania i Mediów Społecznych im. Jerzego Giedroycia w Warszawie. Przed wyborami parlamentarnymi w 2001 był członkiem wyborczego komitetu honorowego Unii Wolnośc. W wyborach do Parlamentu Europejskiego w 2004 był kandydatem Socjaldemokracji Polskiej.
Ostatni raz na scenie pojawił się 21 września 2025 w Teatrze Narodowym w Warszawie, gdzie wcielił się w Stańczyka w "Weselu" Stanisława Wyspiańskiego. 14 grudnia tego samego roku poinformował o zakończeniu kariery aktorskie
Komentarze
Prześlij komentarz